TIŞTÊ KU PÊWÎST
E DERBARÊ KORONAYÊ BIZANÎ

Her kesek jin be yan mêr, dikare di rêya rabûn û rûniştina xwe de bibe alîkar ji bo parastina kesayetiya xwe û bi taybet parastina wan kesên zêde di metirsiyê de ji pêketna bi vîrûsa koronayê, wek mîna mirovên temenmezin, ku berê nexweşî li wan hene. Damûdezgehên siyasî hindek rêkar pêkanîne, daku rê li ber belavbûna vîrûsê bigirin, rê li pêş zêdebûna barê sîstema tendirustî bigirin û derencamên aborî yên pandemiyê sivik bikin. Hikumeta Almaniya Federal agahdariyan li ser rewşa niha ya vîrûsa koronayê bi gelek alavan û bi zimanên corbecor belav dike. Li vê derê agahiyên herî giring hatine dan hevkirin.

Tendurustî û babetên tevgeriyanê

Babetên jêrê hema wisa tên sepandin: Têkliya digel mirovan heta radeya pêkan kêm bike û têkiliya xwe bi komeke neguhêr a mirovan sînordar bike. Li wan cihên mirov di cihên teng de têne ba hev, divê hun maskekê bikar bînin. 

Erkê bikaranîna maskê li dezgehên guhdana mirovan, li nexweşxaneyan û li dezgehên din ên tendirustî, wek mîna iyadeyên doktoran, li hindek wargehên akincîbûna bi kom û her wiha li wesaytên hatinûçûna giştî misogir e. Hun divê her wiha li dema siwarbûna li wesaytên hatinûçûnê yê ezmanî û wesaytên qûnaxên dirêj jî maskekê bikar bînin.

Ji bilî erkê bikaranîna maskê her wiha li nexweşxaneyan, li dezgehên guhdana mirovan û dezgehên mîna wan erkê çêkirina testê jî heye.

Herêmên Federal dikarin hindek tedbîrên din yên parastinê ferz bikin, wek mîna:

  • Erkê çêkirina testê li dibistanan û li baxçeyên zarokan 
  • Erkê bikaranîna maskê li dibistanan ji polê pêncan ve
  • Erkê bikaranîna maskê li wesaytên hatinûçûna giştî
  • Erkê bikaranîna maskê li cihên hundir yên ku ji bo xelkê vekirî ne (Xwaringeh, ahengên dema vala, ahengên kultûrî û werzişî)
  • Sîndordarkirina hijmara beşdarvanan li dema ahengên di cihên hundir de, ku ji bo xelkê vekirî ne

Bi her hal rêzê li wan rêbazên li parêzgeha xwe misogir bigire.

Mînakî, kesên jêrîn mafê testa korona ya belaş hene:

  • Zarokên di bin 5 salî de.
  • Kesên ku ji ber sedemên bijîjkî nikarin bên vaksînkirin.
  • Her kesê ku dixwaze qerentînê bi dawî bike ("testa belaş").
  • Kesê ku bi kesekî re dijî ku vegirtî ye. 
  • Kesê ku ji kesên din re dinihêre, an li saziyên parêzvanî an lênihêrîna tenduristiyê diçe serdana xelkî an wan derman dike.
  • Kesên kêmendam û parêzvanên wan.

Kesê ku serdana kesên ji 60 salî mezintir dike, beşdarî bûyerên hundurîn dibe, an jî sepana hişyariya Korona ya wî çarçoveyek sor nîşan dide, dikare bi 3 euro testek bide.

Tu dikarî babetên derbarê tendurustiyê û tevgriyanê bi zimanên cûrbecûr li ba Wezareta Tendursutiyê ya Federal bibînî.

Tu jî wekî bi miliyonan kesên din li Almanyayê App'a hişyariya Koronayê ya dewleta federal bi kar bîne. Her çiqas zêdetir hevkariyê bikî, app bi awayekî bibandortir dikare me biparêze.

10 têbîniyên girîng ên tendurustiyê
(Çavkanî: Navenda federal a Ragihandina Tendurustiyê)

Vaksîna parastina dijî Koronayê

Bi vaksînekriina Koronayê dikarî xwe, malbatê û kesên lawaz biparêzî. Hemî kesên ku cihê jiyan an mayîna wan a normal li Almanyayê be an li hin navendên lêmiqatebûnê li Almanyayê dixebitin, lê li vir najîn, mafê xwe yê vaksînebûnê hene.

Vaksîna xurtkirinê: Komîteya Vakslêdanê ya herdem (STIKO) bi giştî ji bo hemû kesên 12 salî û mezintir Vakslêdana bihêzker pêşnîyar dike.. Vakslêdana bihêzker, bi piranî divê di navberên nêzî 3 mehan da heta vakslêdana duyem pêk were. 

Vaksîna xurtker bi taybet ji bo babetên jêr sûdmend e:

  • Kesên salmezin
  • Kesên bi nexweşiyên ji pêş va
  • Hemî kesên ku hewcetî bi miqatebûnê hene
  • Kesên ku bi vaksîneke Vektor Vektorimpfstoff (wek. Astra Zeneca an jî Johnson & Johnson) hatine vaksînekirin
  • Kesên ku têkiliyeke zêde di gel mirovan, bi taybet kesên berziyan an tûşbûyî hene (wek mînak Kadroya derman)

Her wiha STIKO (Komîsyona Hemdemî ya Vaksîndanê) wan kesên temenê wan de ser 60 salan re ye û her wiha ew kesên ku metirsî li ser wan heye, ku nexweşiya COVID-19 li wan dijwar bike, şîret dike, ku derziyeke din ya bihêzkirinê li xwe bidin.

Podcastên Covid - Vaksîna xurtkirinê
(Çavkanî: ofîsa dewletê ya karûbarên penaberan Berlîn)

Vaksînekirin dilxwazî ye û bi awayê belaş li navendên vaksînekirinê an ofîsa bijîşkan pêk tê. Bi riya hêla telefona taybet a 116 117 dikarî agahiyan werbigirî ku kengê û li ku dikarî werî vaksînekirin. 

Heke tu hatî vaksînekirin, amadekirina belgeya vaksînekirina Koronayê ya bi awayê dîjîtal pêkan e. Guwahiya elektronîkî li ofîsa bijîşk, dermanxane an li navendeka vaksînekirinê dikare were raberkirin. Piştî nivîsandin an wergirtina dane û lêzanînan, kodeyeka QR dê çêbibe. Piştra kesên vaksînebûyî dikarin wê bi App'a CovPass'ê (Pasporta KOVÎDê) anjî App'a Hişyariya Koronayê sken bikin û bi vî awayî bi riya kodeya QR'ê rewşa vaksînekirina xwe biselimînin.

Vakslêdan ji bo tolerans, ewlehî û bibandorbûnê bi tevahî hatine ceribandin. 

Lêzanînên têkildarî vaksînên mRNA'yê
(Çavkanî: Enistîtûya Robert Koch)

Lêzanînên têkildarî vaksînên Vektor'ê
(Çavkanî: Enistîtûya Robert Koch)

Agahdarî li ser dermanê vaksînê yê li ser bingeha protînan hatiye dirustkirin 
(Çavkanî: Enstîtûta Robert Koch)

Kar û Dirav

Xwediyên kompaniyan divê hayadar bin, ku danûstandin di navbera karkeran de gelekî were kêmkirin û tenê ji bo karên pêdivî be. Divê tedbîrên ji bo parastina ji pêketina bi vîrûsê li kompaniyê di çarçoveya konsêptekê de werin danîn û cîbecêkirin. Eger bikaranîna maskên parastinê pêdivî be, wî çaxî divê xwediyê kompaniyê wan deyne ber destên karkerên xwe. Divê xwediyên kompaniyan binêrin û kontrol bikin, ka gelo ji bo hemû xebatkarên ku ne tenê di malên xwe de kar dikin, testên koronayê têne pêşkêşkirin yan na.

Her wiha di heyama Pandemiya Koronayê da parastina ji dersînorkirina xwe heye.  Wezareta kar û babetên civakî ya Federal û derbarê pirsên têkildarî mafên kar bi zimanên cûrbecûr radigihîne.

Hun dikarin agahdariyên li ser alîkariyên aborî li dema pandemya koronayê li ba  Wezareta Federal a Aborî û Parastina Avhewayê peyda bikin. 

Ketin û derketina welêt

Qanûna giştî: Hin welat heta li nav Yekîtiya Ewropayê, dikarin hema wisa hatina nav welêt sînordar bikin an qerentîneyê di dema hatinê da bisepînin. Ji kerema xwe beriya sefer û gerra xwe derbarê sînordariyên niha yên hatina nav welêtû kontrolên sînorî li ba Wezareta karên derve bi riya malpera Bundesministerium des Innern agahiyan bi dest bixe.

Berî têkevinê: Kesê ku ji deverek ku guhertoyek vîrus lê heye dikeve Almanyayê berî ku bikeve vê welatî divê forma têketina dîjîtala tije bike. Wekî din, pêdivî ye ku testek PCR-ya neyînî ya ku ji 48 demjimêran direngtir nebe were pêşkêş kirin.

Tu dikarî bibînî ka ev kîjan welat in, ev rojane tê nûve kirin, li Enstîtuya Robert Koch.

Piştî têketinê: Di prensîbê de, divê her kes 14 rojan li malê di karantînayê de be, eger ew kes ji deverek ku guhertoyeka vîrûsê lê heye ketibe welatê. 

Tu dikarî hemî agahiya li ser têketinê li Wezareta Tenduristî ya Federal bibînî.

Parastin li dijî şiddet û tundiyê

Rewşeka awarte jibo tevahiya malbatê – Hin pêşniyar jibo pêşîlêgirtin ji şidet û tundiyê li malbatê bi riya sînordarkirinê têkiliyê di serdema Koronayê PDF, 510 KB, barrierefrei
(Çavkanî: Nûnera dewleta federal di warê Koçberî, Penaber û Entegrasiyonê û Navenda Bijîşkî-Etnîkî (Civata Tomarbûyî)

Telefona alîkariyê ya bêpere (08000 116 016), Şêwirîn bi rêya 'chat' û Email'ê di babetên tundiya navmalî
(Çavkanî: Rêveberiya Federal di warê malbatê û erkên civata şaristanî)