Maxaad ubahantahay inaad ka’ogaato hada Corona ha (Somali)

Qof kastaa, isagoo tallabo qaadaya, wuxuu naftiisa iyo dadka kale ka caawin karaa, gaar ahaan dadka nugul, sida dadka da'da ah iyo kuwa qaba xaalado caafimaad darro, inay iska ilaaliyaan Koronafayras. Siyaasad-dejiyayaashu waxay qaadeen tillaabooyin ay ku yareynayaan faafitaanka fayraska, si ay u khafiifiyaan culayska saaran xarumaha daryeelka caafimaadka iyo in ay wax ka beddelaan cawaaqibka dhaqaale ee lala xiriiriyo cudurkan safmarka ah. Dawladdu waxay kula socodsiin doontaa heerka uu hadda marayo Koronafayraska iyadoo la adeegsanayyo qaabab kala duwan iyo luuqado kala duwan. Waxaan halkan kuugu soo uruurinay macluumaadka ugu muhiimsan.

Talooyinka caafimaad iyo dhaqan

Kuwa soo socda sidookale waa la dhaqangaliyaa: Yaree ku dhawaanshaha dadka kale sida ugu macquulsan oo naftaada ku xadid koox dad oo joogto ah. Maaskaro waa in lagu xirtaa goobaha xiran oo dadku isugu yimaadaan. 

Maaskarooyinka waa khasab marka lagu jiro guryaha dadka lagu xanaaneeyo, isbitaalada iyo xarumaha kale ee daryeelka, sida qalliinada dhakhaatiirta, hoyga qaar ee la wadaago iyo gaadiidka dadweynaha ee maxalliga ah. Sidoo kale waa inaad xirato maaskaro marka aad ku safrayso  diyaarad ama gaadiidka rakaabka safarka dheer.

Waxaa lasoo rogay baaritaan khasab ah marka lagu daro maskarooyinka khasabka ah ee gudaha isbitaalada, xarumaha daryeelka iyo xarumaha la midka ah.

Dawladaha federaalka waxay cayimi kartaa tallaabooyin gargaar dheeraad ah, sida:

  • Baaritaanada khasabka ah ee dugsiyada iyo xarumaha xanaanada 
  • Maaskarooyinka waa khasab inta lagu gudo jiro dugsiyada laga bilaabo sannad dugsiyeedka shanaad iyo wixii ka dambeeya
  • Maaskaraha waa khasab inta la saaran yahay gaadiidka dadweynaha
  • Maaskarada waa khasab inta la joogo guryaha ee ay geli karaan dadwaynaha (adeegista, madadaalada, dhaqanka iyo dhacdooyinka ciyaaraha).
  • Xaddididda tirada ka qaybgalayaasha xafladaha lagu qabanaayo meelaha bannaan oo u furan dadweynaha

Si kastaba ha ahaatee, fadlan ilaali sharciyada lagu dabaqi karo  ee gobolkaaga federaalka.

Kuwa soo socdaa waxay xaq u leeyihiin baaritaanka COVID-19 oo bilaash ah:

  • Carruurta ka yar 5 sano jir.
  • Dadka aan la tallaali karin sababo caafimaad dartood.
  • Qof kasta oo raba inuu ka baxo karantiil ("baaritaanka sii deynta")
  • Qof kasta oo caddeeya inuu la nool yahay qof cudurka qaba 
  • Qof kasta oo bixiya daryeel kalkaaliso ama soo booqda ama daaweeya dadka ku jira guryaha xanaanada ama xarumaha caafimaadka
  • Dadka naafada ah iyo kuwa iyaga daryeela

Qof kasta oo booqda dadka da'doodu ka weyn tahay 60 sano, ka qaybqaata hawlaha lagu qabto goobaha aan lahayn meel bannaan ama App-kiisa Digniinta ee Covid-19 muujiyo calaamad digniin cas waa la baari karaa iyadoo laga qaadaayo 3 Yuuro.

Waxaad kaheli kartaa talooyinka dhaqamada caafimaadka qaab luuqado badan ah Wasaarada Caafimaadka ee Federaalka.

Sida malaayiin dad ah oo Jarmalka ku noolba, isticmaal apka digniinta Corona ee Dawlada Federaalka. Xadba inta dad badan ka qaygala, ayuu apka uu waxtar ugu leeyahay inuu na difaaco.

Tallaalka Corona

Tallaalka corona waxaad kaabi kartaa difaaca naftaada, qoyiskaada iyo kuwa ugu nugul. Qofwalba oo goobtooda deegaan ama goobta ey iska joogaan eytahay Jermalka ama ka shaqeeya goobaha qaar ee daryeel ee Jermalka, laakiin aan ku nooleyn halkan, ayaa xaq uleh tallaalada.

Booster vaccination: Guddiga Tallaalka Istaaga ee (STIKO) ayaa ku talinaya tallaal xoojin ah ee loogu tala galay dadka gaarey iyo ka waynba 12. Tallaalka xoojinta ayaa caadiyan la bixiyaa abaare 3 bilood kadib tallaalka labaad.

Kuurooyinka xoojinta ah ayaa si gaar ah ugu haboon:

  • Waayeelka
  • Dadka xanuunnada hore qabay
  • Dhammaan dadka u baahan daryeelka
  • Dadka lagu talaalay tlllada faraca ah (tusaale, AstraZeneca ama Johnson & Johnson)
  • Dadka adka ula jooga dadka u nugul caabuqa (tusaale, kalkaalisooyinka)

GJT (Guddiga Joogtada ah ee Tallaalka) waxaa sidoo kale ku talinayaan in la kordhiyo tallaalka dadka da'doodu tahay 60 iyo wixii ka weyn, iyo sidoo kale dadka khatarta sii kordheysa ugu jira cudurka COVID-19 ee ka dhasha cudur u qarsoon.

Talaalku waa go”aan shakhsiyeed waxaana lagu bixiyaa si bilaash ah goobaha tallaalka ama xafiisyada diktoorka. Adigoo wacaya khadka tooska ah ee 116 117, waxaad ka war dooni kartaa goobta iyo halka laguugu tallaali karo.

Haddii lagu tallaaley, tallaalkaada corona waxaa lagu qori karaa qaab digitaal ah. Shahaadada kumbiyuutareysan waxaa lagu soo saari karaa xafiiska diktoorka, farmashiga ama goob tallaal. Kadib galinta ama oggolaanshaha xogta, koodh QR ah ayaa abuurma. Kuwa la tallaaley waxey dabadeed isticmaali karaan Appka CovPass ama Appka Corona-Warn inaad iskaan garaysid aadna isticmaashid koodhka QR si aad u xaqiijisid xaaladaada tallaal.

Tallaaladu waxay mareen baaritaan adag dhanka adkaysiga, badqabka iyo waxtarkeeda. 

Xogta ku saabsan tallaalada mRNA
(Il: Machadka Robert Koch)

Xogta Tallaalka Vector
(Il: Machadka Robert Koch)

Macluumaad ku saabsan tallaallada borotiinka ku saleysan 
(Il: Machadka Robert Koch )

Shaqo iyo Lacag

Difaaca ka hortaga xil ka qaadista ayaa sidookale jira inta lagu jiro caabuqa corona.  taee Wasaarada Shaqaalaha Federaalka iyo Arrimaha Bulshada waxay bixisaa xog luuqado badan ku baxa ee ku aadan arrimaha sharciga shaqaalaha.

Macluumaad ku saabsan kaalmada dhaqaale ee cudurka faafa ee coronavirus waxaa laga heli karaa  Wasaaradda Arrimaha Dhaqaalaha iyo Howlaha Cimillada ee Federaalka.

Soo galista iyo ka bixista

Xeerka guud: Gobolada shakhsiyaadk ah, xitaa EU oo jirta, waxay sii wadi karaan iney xaddidaan soo galista ama ey qasbaan karantiil xiliga soo galista. Fadlan halkan ku wargeli naftaada waxa ku saabsan xayndaabyada soo galista ee haddeertan iyo xakamaynta xuduudaha Auswärtigen Amt iyo halkan Wasaarada Federaalk ee Gudaha.

Ka hor gelitaanka: Dhammaan kuwa Jarmalka ka soo galaya goobaha leh fayrasku cusub waa inay dhammaystiraan  foomka gelista ee dhijitaalka ah ka hor intaanay soo gelin. Intaa waxaa dheer, baaritaanka PCR ee taban oo aan ka weyneyn 48 saacadood waa in la soo bandhigaa.

Waxaad ka ogaan kartaa dalalkan kuwa ay yihiin, oo la cusboonaysiiyo maalin kasta, halkaan Machadka Robert Koch.

Soo galista kadib: Marka laga reebo, qof kastaa waa inuu isku karantiilaa guriga 14 maalmood haddii ay dalka ka soo galeen goobaha leh fayrasku cusub. 

Dhammaan macluumaadka ku saabsan gelitaanka waxaa laga heli karaa  Wasaaradda Caafimaadka Federaalka.

Difaaca lagaga hortagayo rabsho

Xaalad gooni ah ee dhamaan qoyiska – tallooyinka looga hortago rabshada guriga dhexdiis iyadoo loo marayo hayndaabyada xiriirka inta ey jirto mudada Corona PDF, 500 KB, barrierefrei
(Il: Dawlada Federaalka Guddiga uqaalbilsan Soogalootiga, Qaxootiga iyo Is-dhexgalka iyo Xarunta Caafimaadka Qowmiyadaha ee eV)